نجوم از صفر تا بی نهایت
وبلاگی برای علاقمندان به نجوم آماتورینجوم از صفر تا بی نهایت
وبلاگی برای علاقمندان به نجوم آماتوریبرگزاری هشتمین ماراتن مسیه
اطلاعات تکمیلی مهم درباره هشتمین رقابت مسیه ایران
ماراتن مسیه ایران، رقابتی است که در هشت سال اخیر تبدیل به بهانه ای برای آشتی ایرانیان با آسمان شب شده است، برنامه ای است که از جهات بسیار نسبت به نمونه های مشابهی که در کشورهای دیگر برگزار می شود منحصر به فرد است و تاثیر غیر مستقیم عمیقی بر نفوذ دانش نجوم و ابزار آلات متنوع نجومی به دوردست ترین نقاط میهنمان داشته است. اکنون در هر شهرستان و بخش کوچک و بزرگی از هر استان کشورمان، اگر کسی علاقه به فراگیری نجوم و دانش های مرتبط با آن را داشته باشد، مراکز متعدد و افراد با تجربه ای هستند که با بهره گیری از حداقل امکانات و یک تلسکوپ ساده بتوانند راهنمای او برای آشنایی با آسمان شب باشند، واقعیتی که می دانیم با ده سال پیش قابل قیاس نیست. گسترش علاقه مندی به نجوم، دانشی که می تواند دریچه ای برای نفوذ علم در زندگی روزمره ما باشد، پدیده خوش یمنی است که نتیجه برگزاری برنامه های ترویجی متعدد و البته هدفمندی همچون روز نجوم، باشگاه ها و همایش های نجوم و فعالیت مراکز آموزشی دولتی و خصوصی در کنار فعالیت مشتاقانه گروه های متعدد نجومی بوده است و البته در این بین رقابت های رصدی همچون رقابت مسیه و رقابت صوفی سهم انکار ناپذیری داشته اند.
می دانیم که تا به امروز موسسات گوناگون و دوستداران ترویج علم بسیاری بودنده اند و هستند که راه برگزاری برنامه های ترویجی همچون رقابت مسیه را با پشتیبانی مالی خود هموار کرده و می کنند و پر واضح است که هزینه سنگین برگزاری چنین برنامه هایی در سطح ملی، بدون کمک نهادهای دوستدار علم تقریباٌ غیر ممکن است. اما به حال راهکار آخر در شرایط ناچاری می تواند افزایش هزینه ثبت نام برنامه و تامین کلیه هزینه ها از جانب شرکت کنندگان باشد که بدیهی است انتخاب این گزینه امکان حضور در برنامه را برای بخش قابل توجهی از علاقه مندان دشوار می کند و این خواسته هیچ یک از ما نیست.
در اطلاعیه پیشین مربوط به ماراتن اشاره شده بود که این رقابت در 15 و 16 فروردین در روستای مصر استان اصفهان برگزار خواهد شد. متاسفانه به رغم قول های مساعد نهاد های دولتی مرتبط، به دلیل عدم حمایت این نهاد ها مجبور به تغییر زمان ماراتن هشتم به تاریخ 22 و 23 فروردین 1387 شدیم. هر چند که این مشکلات می توانست منجر به لغو برنامه شود، اما با مساعدت مسئولین طرح هزار و یک شب هزار و یک شهر، صنایع اپتیک اصفهان، موسسه و فروشگاه آسمان شب و شرکت های خصوصی احتمالی دیگر، امکان برگزاری ماراتن هشتم با تغییر زمان و مکان برنامه فراهم شد.
نگاهی به وضع کیفی و کمی پذیرفته شدگان در ماراتن هشتم:
از میان حدود 400 نفر درخواست کننده، جمع زیر با بررسی دقیق پرسشنامه ها، سوابق رصدی و در مواردی پس از مصاحبه تلفنی با رصدگران پذیرفته شدند. امسال بر خلاف سال های گذشته رقابت مسیه در دو رده رقابتی و آموزشی برگزار می شود و تقریبا نیمی از کسانی که ثبت نام کردند تمایل به شرکت در رده آموزشی داشتند که در نوع خود جالب توجه است. قریب به %70 از پذیرفته شدگان از تلسکوپ و بقیه با دوربین دوچشمی قصد شرکت دارند.
در میان مجموع ثبت نام کنندگان، %19 خانم هایی هستند که قصد شرکت در رده رقابتی را داشتند و %26 خانم ها نیز در رده رقابتی _ آموزشی و به انگیزه کسب تجربه شرکت میکنند، %21 از ثبت نام کنندگان آقایانی هستند که در رده رقابتی _ آموزشی به کسب تجربه می پردازند و %34 باقی مانده آقایانی خواهند بود که در رده رقابتی و به سبک سال های پیش رقابت خواهند کرد.
امسال از 54 شهر در سراسر ایران برای شرکت در ماراتن ثبت نام صورت گرفته است که در مقایسه با سال گذشته (41شهر) رشد چشمگیری را شاهد هستیم. در این بین حضور شرکت کنندگان از شهرهایی همچون بم، اقلید، زرین شهر ، بومهن، لالجین، آران و بیدگل، فال و اردکان برای اولین بار در ماراتن مسیه، بسیار نوید بخش است. همچنین حدود %35 متقاضیان از استان تهران هستند که این عدد همچون روند سال های پیش امسال نیز کاهش یافته و نشانه ای بر افزایش روند حضور جدی تر شرکت کنندگان از شهرستان ها است. پس از استان تهران، بیشترین پذیرفته شدگان از استان های خراسان، خوزستان، مرکزی، همدان و اصفهان بودند.
قریب به 60% از ثبت نام کنندگان از استان تهران بوده اند که به دلیل فراهم بودن مراکز متعدد در پایتخت برای افزایش سطح تجربه علاقه مندان، ثبت نام کنندگان تهرانی اولویت آخر برای پذیرش در رده رقابتی _ آموزشی ماراتن بوده اند. هر چند هیچ ظرفیت از پیش تعیین شده ای برای هیچ شهر و گروهی وجود ندارد.
انتخاب افراد مناسب برای شرکت در رقابت، از میان 400 نفر با بررسی تک تک متقاضیان انجام شد. پیش بینی اولیه سهم افراد در هر رده، %60 رقابتی و %40 آموزشی بود که با توجه به استقبال جالب توجه از رده آموزشی، انتخاب نفرات بخصوص در این رده دشوار می نمود. نفراتی که در بخش رقابتی شرکت کرده بودند با مقایسه توانایی های رصدیشان انتخاب شدند و برای انتخاب در رده آموزشی، با توجه به تعداد نفرات شرکت کننده، الویت انتخاب با شهرستان ها و در نهایت تعداد معدودی از تهران بود که این افراد نیز با اعمال اولویت زمان ثبت نام و توانایی و تمایل ترویج و یادگیری انتخاب شدند. هم اکنون 56% از پذیرفته شدگان در رده رقابتی هستند و 44% در رده رقابتی _ آموزشی.
بخش عکاسی رقابت مسیه هشتم:
چنانچه امسال تعداد متقاضیان شرکت در این بخش به حد نصاب لازم برسد، در کنار رده های رقابتی تلسکوپ معمولی و تلسکوپ الکترونیک و دوربین دوچشمی، رده عکاسی ماراتن مسیه نیز افزوده خواهد شد.
این بخش نخستین بار به طور آزمایشی در رقابت ششم انجام شده بود و داوری در آن نیز جداگانه انجام می شود. شرکت کنندگان در این رده، همزمان با سایر رصدگران که به رصد اجرام فهرست مسیه می پردازند، به عکاسی از اجرام فهرست مسیه در طول یک شب خواهند پرداخت و بدیهی است که عکاسی از نماهای باز آسمان هدف این بخش از رقابت نیست.
پس از پایان رقابت نتیجه کار عکاسان در طول رقابت، از بعد کیفی و کمی با یکدیگر مقایسه می شود.
همراه داشتن کلیه ابزارهای لازم برای عکاسی ژرف آسمان از قبیل تلسکوپ، سه پایه موتور دار مناسب، دوربین عکاسی دیجیتال مناسب، گاید اسکوپ و ... بر عهده شرکت کننده است.
هر یک از پذیرفته شدگان که تمایل به شرکت در این بخش دارند، باید به سوال آیا تمایل به شرکت در بخش عکاسی رقابت مسیه دارید؟ که در فرم مشخصات برایشان ارسال شده است پاسخ مثبت دهند و در بخش مربوطه، کلیه مشخصات ابزارهای عکاسی که با آن قصد شرکت در رقابت دارند را همراه با نوع تلسکوپ و سه پایه به طور دقیق ذکر کنند و به این ترتیب در صورت تشکیل بخش عکاسی رقابت در کنار سایر عکاسان در این بخش شرکت کنند.
تشکیل یا عدم تشکیل این بخش پس از به دست آمدن اطلاعات لازم از پذیرفته شدگان در زمان اعلام اسامی نهایی شرکت کنندگان در روزهای پایانی تعطیلات نوروزی مشخص خواهد شد.
آنچه پذیرفته شدگان برای تکمیل مراحل ثبت نام باید انجام دهند:
اسامی منتشر شده در فهرست زیر به معنی ثبت نام نهایی نیست. برای انجام ثبت نام نهایی مراحل زیر سپری می شود:
۱- ارسال نامه الکترونیک (ایمیل) به پست الکترونیک messier.marathon@gmail.com، مبنی بر شرکت قطعی خود به همراه تکمیل کلیه اطلاعات مندرج در جدولی که علاوه بر نامه پذیرش به نشانی پست الکترونیک شرکت کننده ارسال می گردد.
اگر در زمان ثبت نام نشانی پست الکترونیک خود را به درستی وارد نکرده باشید و یا نشانی الکترونیک شما دارای اشکال باشد، این ایمیل برای شما ارسال نشده است. بنابراین بایستی با ارسال یک ایمیل به نشانی الکترونیک messier.marathon@gmail.com ضمن معرفی خود، درخواست ارسال مجدد فرم مشخصات را بنمائید و در اسرع وقت نسبت به تکمیل و ارسال آن اقدام کنید.
در وارد کردن این اطلاعات بسیار دقت کنید، به ویژه مشخصات شناسنامه ای را کامل وارد کنید. این مشخصات جهت تهیه بیمه برای شرکت کننده لازم است و کامل نبودن آن به ضرر شرکت کننده خواهد بود. موارد خواسته شده را در خود فایل Word ارسالی به طور کامل و دقیق، با رسم الخط فارسی (و نه استفاده از حروف انگلیسی) تایپ کرده و پیش از ارسال، صحت عبارات وارد شده را حتماٌ کنترل کنید (به خصوص درباره شماره ملی و اطلاعات مربوط به ابزار رصدی).
حداقل گشودگی (قطر دهانه) ابزار رصدی، چه تلسکوپ و چه دوربین دوچشمی، برای شرکت در برنامه ۷۰ میلی متر است. مگر اینکه رصدگر از ابزار ۶۰ میلی متری با اپتیک بسیار دقیق استفاده کند و این موضوع را از طریق ای میل با همکاران برگزاری ماراتن هشتم در میان بگذارد.
این اطلاعات فقط از طریق ارسال ایمیل به نشانی الکترونیک messier.marathon@gmail.comدریافت می شود و ارائه اطلاعات به صورت تلفنی با تماس به دفتر انجمن پذیرفته نیست. عدم ارسال این اطلاعات حداکثر تا ساعت 24 هفتم فروردین به معنی انصراف متقاضی از شرکت در برنامه است.
۲- پرداخت مبلغ ثبت نام به حساب بانکی انجمن نجوم وارسال اسکن رسید بانکی به نشانی الکترونیک messier.marathon@gmail.com حداکثر تا پایان سال جاری. عدم ارسال رسید بانکی تا این تاریخ یا اطلاعات آن تا هفتم فروردین به معنی انصراف شرکت کننده از ماراتن هشتم است. مبلغ ثبت نام برای اعضای شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران 17000 تومان و برای غیر اعضا 20000 تومان است. این مبلغ به شماره حساب انجمن: حساب جاری شماره ۲۳۶۵۵ بانک تجارت ، شعبه انقلاب/فلسطین (کد ۱۸۵) بهنام انجمن نجوم ایران واریز می گردد. ارائه وجه واریزی به صورت حضوری در دفتر انجمن نجوم و یا در روز رقابت ممکن نیست.
۳- اطلاعات ارائه شده در فرم اینترنتی که رصدگر پر کرده است درست و مطابق واقعیت باشد و رصدگر قوانین شرکت در ماراتن مسیه ایران و رعایت اخلاق و نظم کار گروهی را برای هر چه بهتر برگزار شدن این برنامه را بپذیرد.
4- شرکت کننده در آغاز سفر اصل رسید بانکی خود را که پشت آن را نام نویسی و امضا کرده است به همکاران اجرایی برنامه ارائه کند.
موفقیت برگزاری ماراتن مسیه ایران وابسته به نظم گروهی و همکاری با گروه برگزار کننده است. برای اجرای منظم برنامه ها به همکاری صمیمانه تک تک شرکت کنندگان نیاز است تا شب بی نظیری به یاد بماند. رعایت پاکیزگی و قوانین حضور در یک منطقه حفاظت شده محیط زیست که غنی از حیات وحش است بسیار مهم است. رصدگران تدارک یک شب رصدی تمام عیار را به درستی ببینند، ابزار رصدی خود را از پیش کنترل کنند(در صورتی که تصویر ابزار رصدی بیش از حد نا واضح باشد سبب اختلال در برنامه و کار داور آن گروه می شود) لباس گرم، کیسه خواب (در صورت ابری شدن هوا) و آذوقه غذایی انرژی بخش به همراه داشته باشند. افرادی که از چراغ قوه با نور شدید استفاده کنند به دلیل مزاحمت برای رصدگران دیگر از دور مسابقه حذف می شوند. برای کار با نقشه شرکت کنندگان می بایست از چراغ قوه نور قرمز استفاده کنند. همچنین پذیرفته شدگان مجاز به استفاده از لپ تاپ و نرم افزار های رصدی به جای نقشه آسمان نیستند.
چگونگی شرکت در رقابت به صورت گروهی:
تمام شرکت کنندگان چه انفرادی و چه گروهی باید پذیرفته شده و در فهرست زیر باشند. رصدگران نمی توانند اکنون همراه گروهی خود را که پذیرش نشده است اضافه کنند. به دلیل شمار بسیار شرکت کنندگان در ماراتن هشتم و محدودیت محل برگزاری و تلاش برای حفظ کیفیت برنامه، افزودن نفرات جدید نیز به فهرست پذیرفته شدگان ممکن نیست. رصدگران با دوربین های دوچشمی فقط به صورت انفرادی می توانند شرکت کنند و امکان شرکت گروهی با دوربین های دوچشمی و تلسکوپ هایی با دهانه کوچک تر از ۹ سانتی متر نیست. شرایط پذیرش گروهی به صورت زیر است:
گروه ۲ نفره برای تلسکوپهای ۹ سانتی متر و بزرگتر و دوربین دوچشمی با قطر شیئی ۱۲۰ میلی متر که البته رصدگر می تواند با چنین ابزارهایی به صورت انفرادی نیز شرکت کند. گروه ۳ نفره برای تلسکوپ ۱۲ اینچ و بزرگتر یا دوربین دوچشمی با قطر شیئی ۱۵۰ میلی متر که رصدگر میتواند به صورت انفرادی نیز با چنین ابزارهایی شرکت کند.
شرکت کنندگان برایطرح سوالات و پیشنهادات و نیز کسب اطلاعات بیشتر، به جای گذاردن کامنت در بخش نظرات می توانند با مسئولان پذیرش ماراتن هشتم (خانم ها یاسمن و نیلوفر شاه محمدی) با پست الکترونیک زیر ارتباط برقرار کنند. messier.marathon@gmail.com
اسامی پذیرفته شدگان به تفکیک استانی:
آذربایجان شرقی
(رقابتی)
--------------
(رقابتی _ آموزشی)
- اسما حدیدی
- فرزانه انصاری
- پروانه غفاری
- نینا بنا خطیبی
- پروانه غفاری
آذربایجان غربی
(رقابتی)
- ساجد زارعی
(رقابتی _ آموزشی)
----------------------
اردبیل
(رقابتی)
- لیلا فرومند
- مینا آزاد
- حسن روغنی اوچدکانی
(رقابتی _ آموزشی)
- آرش کاظم زاده
- فاطمه محمد پور
- سارا شاراجی
اصفهان
(رقابتی)
- پویا ابوطالبیان
- محمد علیزاده
- مهدی طالبی
- مجید قهرودی
- فاطمه رصافیان
- مهدی ملک زاده کاشانی
(رقابتی _ آموزشی)
- سمیه اکبری
- پریسا حسینی سمنانی
- نازنین علی بیگ
- محمدرضا پاکروان فر
- فاطمه رحیمی
- کامیار حاجب
- سعیده سلمانی احمد آبادی
- مجید شریعتی
- بنت الهدی رحیمی
- ندا افقری
- فاطمه بقولی زاده
- سید محمود مرعشی
- کیارش مشعوفی
- محسن دهقانی ریزی
- رسول بیگی ریزی
- ساره ادیبی
بوشهر
(رقابتی)
------------------
(رقابتی _ آموزشی)
- فهیمه مهیمنی
- رضوان محمودی
- مائده شباب
تهران
تهران
(رقابتی)
- بابک مشمولی
- امیر فؤاد رستمی
- محمد جوتد ترابی
- تیمور سیف الهی
- نیلوفر شاه محمد همدانی
- یاسمن شاه محمدهمدانی
- مهدی زمانی
- محمد مهرزاد اخوین
- اریگا مارگوسیان
- ارگین ماطوسیان
- سعیده قوچکانلو
- محمد طه قوچ کانلو
- احمد خانی
- علی ابراهیم جباری
- جواد اشراقی
- حامد سلیمانی
- علی احمدیان
- پرستو یعقوبی
- شایان شریف عسکری
- پدرام ربیعی
- شیوا نیسانی
- مریم آرین
- زینب شعبانی
- سیده شقایق پاکنژاد
- مسعود صفری
- شفق کیوانیان
- کاوه قربانی
- کامیاب گیوه کی
- کامیار گیوه کی
- هنا جاودان
- المیرا الله بخشی
- الهام حسینی
- نیکو هاشمی
- محمد حسین رحمانی
- امیر حسین بهرامی
- حمیدرضا نصیری
- علی احمدیان
- صدف شاهسونی
- حمیدرضا هادیان
- فرهاد پاشاخانلو
- سپیده شعرباف
- آناهیتا معروفی
- زهرا پهلوان
- شهاب الدین محمدی
- کیارش وزیر زاده نوبری
(رقابتی _ آموزشی)
- الهام سلیمی
- پاشا مجیدی
- علیرضا یاسی
- مرتضی اردبیلی
- فاطمه هاشمی نیاری
- فرشته رفیعیان
- آهو آریانی
- سارا آدینه
- سمانه آدینه
- هادی برغمدی
- لرنیک تهماسیان
- محمدرضا کریمی
- سعید نظریه
- غلامعلی اعرابی
کرج
(رقابتی)
- شیرین منتظری
- زرین منتظری
- الهه نقیب
- امین جمشیدی
- فاطمه پاکدامن
- سپیده حسن مقدم
- نیلوفر خاوری
- الهام شریفی
(رقابتی _ آموزشی)
- علی لطفی
چهارمحال وبختیاری
(رقابتی)
- جمال فرآرا
(رقابتی _ آموزشی)
- داوود مقیمی دهکردی
خراسان
(رقابتی)
- سمیه اصغرپور
- مجید الهی
- عبدالحسین هاشمی زاده
- مریم حدادی
- سهراب افتخاری
- محمد جواد حسین پور
- پگاه پریشان
- زینب مؤمن زاده
- مسعود میرشجاعیان
- حمید ناصری
- مهتاب فامیلی
- محمّدرضا عطائی
- یاسر سلیمانی
- سید محمد رضوی نیا
- سعید آقائی
- نازلی توکلی رودی
- ایمان خماریان
(رقابتی _ آموزشی)
- پروین شفیعی نیا
- سیده مریم طباطبایی نسب
- سیده افروز ارزه گر
- نوشین بهروز
- مصطفی علیزاده
- مهدی هاشمی
- محبوبه جباری
- سحر زنگنه
- ابراهیم قاسمی
- سعیده نامی شریف آباد
- سید حسن حسینی ایوری
- فهیمه تقی آبادی
خوزستان
(رقابتی)
- مهدی جمشیدی پور
- نسترن آهنین
- سید کمال الدین میرطاووسی
- فروغ دزفولی
- رضا طیب طاهر
- امیر قاری
- مهدی جوهرزاده
(رقابتی _ آموزشی)
- نسترن حاجی آقایی
- روح الله عنایتی
- صبا کیوانی فرد
- فرناز قاید
- مصطفی کاظمی پور
زنجان
(رقابتی)
- علیرضا اسکندری
- مسعود قره خانی
- علی عابدی
(رقابتی _ آموزشی)
-------------------------
(رقابتی)
- ندا رئیسی
- مینا اخیانی
- ملیحه سهرابی
- بهناز رضوانی
(رقابتی _ آموزشی)
- مانا خسرو شاهی
- مارینا فرهودی زاده
- محمد خوبانی
- علیرضا حسنی
سیستان و بلوچستان
(رقابتی)
- فاطمه شیخ
- مجتبی مقدسی
- سبحان احمدی
- امیر نقوی آزاد
(رقابتی _ آموزشی)
- سحر سرگلزایی
- بنیامین پیری
- مانا خسروشاهی
- مارینا فرهودی
فارس
(رقابتی)
- رضا کرمی
- سپیده هوشیار
- سیده نرجس موسوی جشنی
- ماهان خضرایی
- امیر حسین سعادت
- حمید زارع
- فاطمه هوشیار
(رقابتی _ آموزشی)
- عرفان گلشن
- سعید اکتسابی
- زهرا دارایی
- الهه نیکوبخت
- مریم نیکویی
قم
(رقابتی)
- سجاد مهدیزاده
- حسن بهرامپور
- سعید عبّاسی
(رقابتی _ آموزشی)
- وحید عباسی
قزوین
(رقابتی)
---------
(رقابتی _ آموزشی)
- آذرین یزدانی
- صبا عنایتی
- وحید طاهرخانی
- بهناز ساربانها
- علیرضا حاجی سید جوادی
کرمان
(رقابتی)
- احسان رستمی زاده
- سمیه حاج خلیلی
- محمدعلی خیامیان
- صادق فرهادی افشار
- حسین شهدایی
- سعید بهرامی نژاد
- مانیا رهبان
(رقابتی _ آموزشی)
- محمد علی عزیز آبادی
- محمدرضا جاسمی
- محمد علی عزیز آبادی
- سجاد حیدر پور
- فهیمه السادات موسوی زاده
- امید برخوردار
کرمانشاه
(رقابتی)
- سمیه صیفی
- محیا چاوشی
(رقابتی _ آموزشی)
- نسرین نادریان
کهگیلویه و بویر احمد
(رقابتی)
------------------------
(رقابتی _ آموزشی)
- مجتبی نیرو منش
گیلان
(رقابتی)
- امید دستجردی املشی
(رقابتی _ آموزشی)
----------------------------
لرستان
(رقابتی)
-------------
(رقابتی _ آموزشی)
- امیر رضا پدرام
- محمد رضا صادقیان
- حامد ابوالفتحی
مازندران
(رقابتی)
- مازیار خادمی
- امین قوا میان
(رقابتی _ آموزشی)
-----------------------------
مرکزی
(رقابتی)
- رضا امینی نژاد
- محمد مهدی عسگری
- علیرضا صمصامی
- سحر کائیدانی
- فریبا عزیزمحمدی
- آزاده منتظران
(رقابتی _ آموزشی)
- محمود زارعی
همدان
(رقابتی)
- محمد احمدی عامل
- محمد رضا جعفری
- بهزاد قیاسوند
- رامین ذوالفقاریان
- علی ترکمان
- سیما صفاکیش
- مهدی کاظمی
(رقابتی _ آموزشی)
- محمد جواد حیدری نصیر
- زهرا معز کریمی
- مهدی محمدی پارسا
- سعید خوشبخت
یزد
(رقابتی)
- هادی مولوی
- آرشام بلیوانی
- فرزانه کاجی
- احسان سنایی اردکانی
- حسین حائری اردکانی
- علیرضا صمصامی
(رقابتی _ آموزشی)
- الهه شهبازی
- عاطفه هاتفی
- مهدی مهاجان
- محمد رضا بخشایش
- فهیمه ابراهیمیان اردکان
- سعیده سلمانی
- امین فرمانی
- دعا هاشمی اصل
- راحله السادات منتظری
به امید آسمان صاف
کمیته رقابت های شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران
ماهواره های مصنوعی
ماهواره های مصنوعی
تاریخچه
ماهواره مصنوعی شیی است که توسط انسان ساخته شده و به طور مداوم در حال حرکت در مداری حول زمین یا اجرام دیگری درفضا می باشد. بیشتر ماهواره های ساخته شده تاکنون حول کره زمین در حرکتند و در مواردی چون مطالعه کائنات، ایستگاه های هواشناسی، انتقال تماس های تلفنی از فراز اقیانوس ها، ردیابی و تعیین مسیر کشتی ها و هواپیماها و همینطور امور نظامی به کار میروند .
ماهواره هایی نیز وجود دارند که دور ماه، خورشید، اجرام نزدیک به زمین و سیاراتی نظیر زهره، مریخ و مشتری در حال گردش میباشند. این ماهواره ها اغلب اطلاعات مربوط به جرم آسمانی که حول آن در گردشند را جمع آوری می کنند. به جز ماهواره های مصنوعی مذکور اشیاء در حال گردش دیگری نیز در فضا وجود دارند از جمله فضا پیما ها، کپسول های فضایی وایستگاه های فضایی که به آنها نیز ماهواره می گوییم. البته اجرام دیگری نیز در فضا وجود دارند به نام زباله های فضایی شامل بالابرنده های مستهلک راکت ها، تانک های خالی سوخت و … که به زمین سقوط نکرده اند و در فضا در حرکتند. امروزه قریب به 3000 ماهواره فعال و 6000 زباله فضایی در حال گردش به دور زمینند .
در سال 1955 شوروی تحقیقات خود را برای پرتاب ماهواره مصنوعی به فضا آغاز کرد. در تاریخ چهارم اکتبر 1957 این اتحادیه ماهواره اسپوتنیک 1 را به عنوان اولین ماهواره مصنوعی به فضا ارسال نمود. این ماهواره در هر 96 دقیقه یک دور کامل به دور زمین می چرخید و اطلاعات به دست آورده خود را به شکل سیگنال های رادیویی قابل دریافت به زمین ارسال می کرد. در تاریخ 3 نوامبر 1957 اتحادیه جماهیر شوروی دومین ماهواره مصنوعی یعنی اسپاتنیک 2 را به فضا فرستاد. این ماهواره حامل اولین حیوانی بود که به فضا سفر کرد(سگی به نام لایکا). پس از آن ایالات متحده ماهواره کاوشگر1 را در تاریخ 31 ﮋانویه 1958 و ونگارد 1 را در تاریخ 17 مارس همان سال به فضا فرستاد.
نخستین ماهواره ارتباطی اکو 1 در ماه اگست سال 1960 از ایالات متحده به فضا فرستاده شد. این ماهواره امواج رادیویی به زمین می فرستاد. در آپریل 1960 نیز اولین ماهواره هواشناسی تیروس 1 که تصاویر ابرها را به زمین ارسال می کرد فرستاده شد.
نیروی دریایی آمریکا سازنده اولین ماهواره ردیاب ( ترانزیت 1ب ( درآپریل سال 1960 بود. به این ترتیب تا سال 1965 در هر سال بیش از 100 ماهواره به مدارهایی در فضا فرستاده شدند.
از سال 1970 دانشمندان به کمک رایانه و نانو تکنولوﮋی موفق به اختراع سازه ها و تجهیزات پیشرفته تری برای ماهواره شده اند. به علاوه کشور های دیگر همینطور سازمانهای تجاری مبادرت به خریداری و ارسال ماهواره نموده اند. در سالهای اخیر بیشتر از 40 کشور ماهواره در اختیار دارند و نزدیک به 3000 ماهواره در مدارها به انجام ماموریت های خود می پردازند
انواع مدارها
مدارهای ماهواره ها اشکال گوناگونی دارند. برخی دایره شکل و برخی به شکل بیضی می باشند. مدارها از لحاظ ارتفاع (فاصله از جرمی که ماهواره حول آن در گردش است) نیز با یکدیگر تفاوت دارند. برای مثال بعضی از ماهواره در مداری دایره شکل حول زمین خارج از اتمسفر در ارتفاع 250 کیلومتری در حرکتند و برخی در مداری حرکت می کنند که بیش از 32200 کیلومتر از زمین فاصله دارد. هر چه ارتفاع مدار ، بیشتر باشد ، دوره گردش ماهواره طولانی تر خواهد بود . یک ماهواره زمانی در مدار خود باقی می ماند که بین شتاب ماهواره ( سرعتی که ماهواره می تواند در طی یک مسیر مستقیم داشته باشد ) و نیروی گرانش ناشی از جرم آسمانی که ماهواره تحت تاثیر آن می باشد و دور آن در گردش است تعادل وجود داشته باشد. چنانچه شتاب ماهواره ای بیشتر از گرانش زمین باشد ماهواره در یک مسیر مستقیم از زمین دور می شود و چنانچه این شتاب کمتر باشد ماهواره به سمت زمین برخواهد گشت. برای درک بهتر تعادل بین گرانش و شتاب، جسم کوچکی را در نظر بگیرید که به انتهای یک رشته طناب متصل و در حال چرخش است. اگر طناب پاره شود جسم متصل به آن در یک مسیر صاف به زمین می افتد. طناب در واقع کار گرانش را انجام می دهد تا شیی بتواند به چرخش خود ادامه دهد. ضمنا وزن شیی و طناب میتوانند نشانگر رابطه بین ارتفاع ماهواره و دوره گردش آن باشد. طناب بلند مانند ارتفاع بلند است. هر چه طناب بلندتر باشد زمان بیشتری نیاز است تا شیی متصل به آن یک دور کامل بچرخد. طناب کوتاه مانند ارتفاع کوتاه است و در زمان کمتری شیی مذکور یک دور کامل در مدار خود گردش خواهد کرد.
انواع گوناگونی از مدارها وجود دارند اما اغلب ماهواره هایی که حول زمین در گردشند در یکی از این چهار گونه مدار حرکت میکنند.
ماهواره هایی که از بالا یا از نزدیکی مناطق قطبی می گذرند. زوایه مداری آنها بااستوای زمین در حدودنوددرجه است و در هر چرخش از روی یک منطقه با طول جغرافیایی مشخص و قطبین گذر می کنند. از این ماهوارهها بیشتر برای مشاهده سطح زمین استفاده می شود.
آهنگ عبور ماهواره از پهنه آسمان بستگی به ارتفاع ماهواره دارد. ماهوارههای بامدار ارتفاع پائین در طی چنددقیقه، ماهواره های با ارتفاع 2000 کیلومتر در حدود نیم ساعت وبرای ماهواره های با مدار ژئوسنکرون این زمان 24 ساعت است.
انواع ماهواره ها
ماهواره های مصنوعی بر اساس ماموریت هایشان طبقه بندی می شوند. شش نوع اصلی ماهواره وجود دارند.
۱ - تحقیقات علمی
۲ - هواشناسی
۳ - ارتباطی
۴ - ردیاب
- ۵مشاهده زمین
۶ - تاسیسات نظامی
ماهواره های تحقیقات علمی اطلاعات را به منظور بررسی های کارشناسی جمع آوری می کنند. این ماهواره ها اغلب به منظور انجام یکی از سه ماموریت زیر طراحی و ساخته می شوند.
الف - جمع آوری اطلاعات مربوط به ساختار، ترکیب و تاثیرات فضای اطراف کره زمین
- ب ثبت تغییرات در سطح و جو کره زمین. این ماهواره ها اغلب در مدارهای قطبی در حرکتند.
ج - مشاهده سیارات، ستاره ها و اجرام آسمانی در فواصل بسیار دور.
بیشتر این ماهواره ها در ارتفاع کوتاه در حرکتند.
ماهواره های هواشناسی به دانشمندان برای مطالعه بر روی نقشه های هواشناسی و پیش بینی وضعیت آب و هوا کمک می کنند. این ماهواره ها قادر به مشاهده وضعیت اتمسفر مناطق گسترده ای از زمین می باشند . بعضی از ماهواره های هواشناسی در مدارهای سان سینکرنوس، قطبی، در حرکتند که توانایی مشاهده بسیار دقیق تغییرات در کل سطح کره زمین را دارند. آنها می توانند مشخصات ابرها، دما، فشار هوا، بارندگی و ترکیبات شیمیایی اتمسفر را اندازه گیری نمایند. از آنجا که این ماهواره ها همواره هر نقطه از زمین را در یک ساعت مشخص محلی مشاهده می کنند دانشمندان با اطلاعات به دست آمده قادر به مقایسه دقیق تر آب و هوای مناطق مختلفند. ضمنا شبکه جهانی ماهواره های هواشناسی که در این مدارها در حرکتند می توانند نقش یک سیستم جستجو و نجا ت را بر عهده گیرند. آنها تجهیزات مربوط به شناسایی سیگنال های اعلام خطر در همه هواپیما ها و کشتی های خصوصی و غیر خصوصی را دارا هستند .بقیه ماهواره های هواشناسی در ارتفاع های بلند تر در مدارهای ژئوسینکرنوس قرار دارند. از این مدارها، آنها می توانند تقریبا نصف کره زمین و تغییرات آب و هوایی آن را در هر زمان مشاهده کنند. تصاویر این ماهواره ها مسیر حرکت ابرها و تغییرات آنها را نشان می دهد. آنها همینطور تصاویر مادون قرمز نیز تهیه می کنند که گرمای زمین و ابرها را نشان می دهد.
ماهواره های ارتباطی در واقع ایستگاه های تقویت کننده سیگنال ها هستند، از نقطه ای امواج را دریافت و به نقطه ای دیگر ارسال میکنند. یک ماهواره ارتباطی می تواند در آن واحد هزاران تماس تلفنی و جندین برنامه شبکه تلوزیونی را تحت پوشش قرار دهد. این ماهواره ها اغلب در ارتفاع های بلند، مدار ﮋئوسینکرنوس و بر فراز یک ایستگاه در زمین قرار داده می شوند . یک ایستگاه در زمین مجهز به آنتنی بسیار بزرگ برای دریافت و ارسال سیگنال ها می باشد. گاهی چندین ماهواره که دریک شبکه ودرمدارهای کوتاهترقرار گرفته اند، امواج را دریافت و با انتقال دادن سیگنال ها به یکدیگر آنها را به کاربران روی زمین در اقصی نقاط آن می رسانند. سازمانهای تجاری مانند تلوزیون ها و شرکت های مخابراتی در کشورهای مختلف از کاربران دائمی این نوع ماهواره ها هستند.
به کمک ماهواره های ردیاب، کلیه هواپیماها، کشتی ها و خودروها بر روی زمین قادربه مکان یابی با دقت بسیار زیاد خواهند بود. علاوه بر خودروها و وسایل نقلیه اشخاص عادی نیزمیتوانند ازشبکه ماهواره های ردیاب بهره مند شوند. در واقع سیگنال های این شبکه ها در هر نقطه ای از زمین قابل دریافتند . دستگاه های دریافت کننده، سیگنال ها را حداقل از سه ماهواره فرستنده دریافت و پس از محاسبه کلیه سیگنال ها، مکان دقیق رانشان می دهند.
ماهواره های مخصوص مشاهده زمین به منظور تهیه نقشه و بررسی کلیه منابع سیاره زمین و تغییرات ماهیتی چرخه های حیاتی درآن، طراحی و ساخته می شوند. آنها در مدارهای سان سینکرنوس قطبی در حرکتند. این ماهواره ها دائما در شرایط تحت تابش نور خورشید مشغول عکس برداری از زمین با نور مرئی و پرتوهای نا مرئی هستند. رایانه ها در زمین اطلاعات به دست آمده را بررسی و مطالعه می کنند. دانشمندان به کمک این ماهواره معادن و مراکز منابع در زمین رامکان یابی وظرفیت آنها را مشخص می کنند.همینطور می توانند به مطالعه بر روی منابع آبهای آزاد و یا مراکز ایجاد آلودگی و تاثیرات آنها و یا آسیب های جنگل ها و مراتع بپردازند .
ماهواره های تاسیسات نظامی شامل ماهواره های هواشناسی، ارتباطی، ردیاب و مشاهده زمین می باشند که برای مقاصد نظامی به کار می روند.برخی از این ماهواره ها که به ماهواره های جاسوسی نیز شهرت دارند قادر به تشخیص دقیق پرتاب موشکها،حرکت کشتی ها در مسیر های دریایی و جابجایی تجهیزات نظامی در روی زمین می باشند.
زندگی و مرگ ماهواره ها
ساخت یک ماهواره
هر ماهواره حامل تجهیزاتیست که برای انجام ماموریت خود به آن ها نیاز دارد. برای مثال ماهواره ای که مامور مطالعه کائنات است مجهز به تلسکوپ و ماهواره مامور پیش بینی وضع هوا مجهز به دوربین مخصوص برای ثبت حرکات ابرها است. علاوه بر تجهیزات تخصصی، همه ماهواره ها دارای سیستمهای اصلی برای کنترل تجهیزات خود و عملکرد ماهواره می باشند. از جمله سیستم تامین انرﮋی، مخازن، سیستم تقسیم برق و … . در هر یک از این بخشها ممکن است از سلول های خورشیدی برای جذب انرﮋی مورد نیاز استفاده شود. بخش داده ها و اطلاعات نیز مجهز به رایانه هایی به منظور جمع آوری و پردازش اطلاعات به دست آمده از طریق تجهیزات و اجرای فرامین ارسال شده از زمین می باشد . هریک از تجهیزات جانبی و بخشهای اصلی یک ماهواره به طور جداگانه طراحی، ساخته و آزمایش می شوند. متخصصان بخشهای مختلف را کنارهم گذاشته و متصل می کنند تا زمانیکه ماهواره کامل شود و سپس ماهواره در شرایطی نظیر شرایطی که هنگام ارسال از سطح زمین و هنگام استقرار در مدار خود خواهد داشت آزمایش می شود. اگر ماهواره همه آزمایش ها را به خوبی گذراند آماده پرتاب می شود
پرتاب ماهواره
برخی ماهواره ها توسط شاتل ها در فضا حمل می شوند ولی اغلب ماهواره ها توسط راکت هایی به فضا فرستاده می شوند که پس از اتمام سوختشان به درون اقیانوسها می افتند. بیشتر ماهواره ها در ابتدا با حداقل تنظیمات در مسیر مدار خود قرار داده می شوند. تنظیمات کامل را راکت هایی انجام می دهند که داخل ماهواره کار گذاشته می شوند. زمانیکه ماهواره در یک مسیر پایدار در مدار خودقرار گرفت می تواند مدت های درازی در همان مدار بدون نیاز به تنظیمات مجدد باقی بماند.
انجام ماموریت
کنترل بیشتر ماهواره ها در مرکزی بر روی زمین است. رایانه ها و افراد متخصص در مرکز کنترل وضعیت ماهواره را تحت نظر دارند. آنها دستورالعمل ها را به ماهواره ارسال می کنند و اطلاعات جمع آوری شده توسط ماهواره را دریافت می نمایند. مرکز کنترل از طریق امواج رادیویی با ماهواره در ارتباط است. ایستگاه ها یی بر روی زمین این امواج را از ماهواره دریافت و یا به آن ارسال می کنند.
ماهواره ها معمولا به طور دائم از مرکز کنترل دستورالعمل دریافت نمی کنند. آنها در واقع مثل روباتهای چرخان هستند.روباتی که سلول های خورشیدی خود را برای دریافت انرﮋی کافی تنظیم و کنترل می کند و آنتن های خود را برای دریافت دستورات خاص از زمین آماده نگه می دارد. تجهیزات ماهواره به صورت مستقل و اتوماتیک وظایف خود را انجام می دهند و اطلاعات را جمع آوری می کنند.ماهواره ها ی موجود در ارتفاع های بلند مدار ﮋئوسینکرنوس در ارتباط همیشگی و دائم با زمین می باشند. ایستگاه ها ی موجود در زمین می توانند دوازده بار در روز با ماهواره های موجود در ارتفاع کوتاه ارتباط برقرار نمایند. در طول هر تماس ماهواره اطلاعات خود را ارسال و دستورالعمل ها را از ایستگاه دریافت می کند. تبادل اطلاعات تا زمانیکه ماهواره از فراز ایستگاه عبور می کند می تواند ادامه داشته باشد که معمولا زمانی حدود 10 دقیقه است.
چنانچه قسمتی از ماهواره دچار نقص فنی شود اما ماهواره قادر به ادامه ماموریت های خود باشد، معمولا همچنان به کار خود ادامه می دهد. در چنین شرایطی مرکز کنترل روی زمین بخش آسیب دیده را تعمیر و یا مجددا برنامه نویسی می کند. در موارد نادری نیزعملیات تعمیرماهواره را شاتل ها در فضا انجام می دهند. و اما چنانچه آسیب های وارد آمده به ماهواره به اندازه ای باشد که ماهواره دیگر قادر به انجام ماموریت های خود نباشد مرکز کنترل فرمان توقف ماهواره را صادر می کند.
سقوط از مدار
یک ماهواره در مدار خود باقی می ماند تا زمانیکه شتاب آن کم شود و در چنین حالتی نیروی گرانش، ماهواره را به سمت پایین و به سمت اتمسفر می کشاند. سرعت ماهواره هنگام برخورد با مولکول های خارجی ترین لایه اتمسفر کم می شود. هنگامی که نیروی گرانش ، ماهواره را به سمت لایه های داخلی اتمسفر می کشاند هوایی که در جلوی ماهواره قرار می گیرد سریعا به قدری فشرده و داغ می شود که در این هنگام بخشی و یا تمامی ماهواره می سوزد.
دنباله دار هولمز
دنباله دار هولمز در اوج درخشندگی
در این روزها منجمان در سراسر دنیا از ظهور دنباله دار هولمز در آسمان شب، شگفت زده شدهاند! این جمله ایست که در روزهای اخیر در بزرگترین سایت های نجومی دنیا شاهد آن هستیم. اما به راستی موضوع چیست؟
فوران انفجاری
اولین کسی که دادههای اخیر را برای انجمن بین المللی نجوم (IAU)، ارسال کرد، شخصی با نام «هنریک سانتانا» (Henriquez Santana)، از جزایر قناری بود، این گزارش اندکی پس از نیمه شب ارسال شد.در پی آن انجمن بین المللی نجوم بخشنامه 8886 را در روز 2 آبان منتشر کرد. در آن هنگام، بر طبق گزارش دو رصدگر از اسپانیا قدر دنباله دار از 8 به 7.3 رسیده بود.
دیری نگذشت که در شب هنگام خبرها از غرب به شرق کره خاکی کشیده شده بود، در ژاپن، کشوری بزرگ و با آلودگی نوری فراوان. گزارشها از «سچی یوشیدا» (Seiichi Yoshida)، حاکی از آن بود که این منجم توانسته است دنباله دار را در کنار رودی در یوکوهاما، مشاهده کند. زمان ساعت 17:15 به وقت جهانی را نشان میداد و او در گزارشش قدر دنباله دار را 2.8 ثبت کرده بود.
لازم به ذکر است که این دنباله دار در ایران و شهر های بزرگ آن رویت شده و ثبتهای زیاد از این پدیده سبب شده تا ایران را از کشورهای فعال در این موضوع خوانده شود.
منبع : مجله نجوم